- Đăng tải thông tin sai sự thật;
- Đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội;
- Xử phạt vi phạm hành chính;
- Lợi dụng quyền tự do dân chủ.
Quyền tự do ngôn luận cho phép mỗi người bày tỏ quan điểm, phản biện và giám sát xã hội; nhưng quyền đó không bao hàm quyền bịa đặt, xúc phạm hoặc xâm hại lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân. Khi một nội dung sai sự thật xuất hiện trên mạng xã hội, việc xử lý không chỉ phụ thuộc vào số lượt xem hay mức độ “ồn ào”, mà phải căn cứ vào bản chất thông tin, lỗi của người đăng, đối tượng bị xâm hại, mục đích, phương thức và hậu quả của hành vi.
· Hiến pháp năm 2013, Điều 14 và Điều 25;
· Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, Điều 156 và Điều 331;
· Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 34, Điều 584 và Điều 592;
· Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, đặc biệt khoản 3 Điều 4 và Điều 95 (hiệu lực từ ngày 1/7/2026).
2. Không phải mọi thông tin sai đều là tội phạm
Điều 25 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 14 Hiến pháp, việc thực hiện quyền con người, quyền công dân có thể bị giới hạn theo luật trong những trường hợp cần thiết vì quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng. Như vậy, tự do ngôn luận là quyền hiến định nhưng không phải quyền tuyệt đối.
Về nguyên tắc, một hành vi chỉ bị xử lý hình sự khi thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Nếu hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính. Ngoài ra, dù bị xử lý hành chính hay hình sự, người vi phạm vẫn có thể phải xin lỗi, cải chính, gỡ bỏ thông tin và bồi thường thiệt hại theo pháp luật dân sự.
3. Xử phạt hành chính: Sai sự thật nhưng chưa đến mức tội phạm
Từ ngày 1/7/2026, căn cứ trực tiếp cần áp dụng là Nghị định số 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ, thay vì tiếp tục máy móc viện dẫn Nghị định số 15/2020/NĐ-CP như trước đây.
Theo điểm a khoản 1 Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với tổ chức. Khoản 3 Điều 4 Nghị định này quy định mức phạt đối với cá nhân bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức; do đó, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng.
Đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, điểm c khoản 2 Điều 95 quy định mức phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với tổ chức, tương ứng từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với cá nhân.
Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật. Trong trường hợp vi phạm thuộc khoản 2 Điều 95, tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung còn có thể bị buộc khóa.
( Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
4. Trách nhiệm của người dùng và cách tự bảo vệ khi bị đăng tin sai
Trước khi đăng hoặc chia sẻ một thông tin bất lợi cho người khác, người dùng cần phân biệt rõ giữa “sự kiện” và “quan điểm”. Nếu trình bày một sự kiện như sự thật, phải có căn cứ kiểm chứng đáng tin cậy. Việc dẫn nguồn không loại trừ trách nhiệm nếu người chia sẻ biết nội dung sai mà vẫn tiếp tục lan truyền. Với tố cáo vi phạm pháp luật, cách an toàn và đúng đắn là gửi thông tin, tài liệu đến cơ quan có thẩm quyền, trình bày khách quan và chịu trách nhiệm về nội dung tố cáo; không nên biến mạng xã hội thành nơi “kết tội” khi chưa có kết luận hợp pháp.
Khi bị đăng thông tin sai sự thật, cá nhân hoặc tổ chức nên nhanh chóng lưu giữ chứng cứ điện tử: đường dẫn, tên tài khoản, thời gian đăng, toàn bộ nội dung, lượt tương tác, bình luận, tin nhắn và thiệt hại phát sinh. Việc lập vi bằng có thể được cân nhắc trong trường hợp cần củng cố giá trị chứng minh. Đồng thời, người bị xâm phạm có thể yêu cầu chủ tài khoản và nền tảng gỡ nội dung, cải chính, xin lỗi; trình báo hoặc tố giác đến cơ quan có thẩm quyền; yêu cầu xử phạt hành chính; hoặc khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền lợi. Nếu có dấu hiệu tội phạm, tài liệu phải được chuyển đến cơ quan điều tra để giải quyết theo thẩm quyền.
Không gian mạng không phải là khu vực “miễn trừ pháp luật”. Tuy nhiên, việc xử lý phát ngôn trên mạng cũng không thể dựa đơn thuần vào cảm tính, sức ép dư luận hoặc mức độ gay gắt của ngôn từ. Một nền pháp quyền lành mạnh phải bảo vệ cả quyền tự do bày tỏ, phản biện, tố cáo của công dân và quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức cùng lợi ích chung của xã hội.
Ranh giới giữa vi phạm hành chính, Tội vu khống và Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ vì thế phải được xác định bằng chứng cứ và đầy đủ yếu tố pháp lý. Trước khi nhấn nút “đăng” hoặc “chia sẻ”, mỗi người cần nhớ rằng tốc độ lan truyền của thông tin có thể chỉ tính bằng giây, nhưng hậu quả pháp lý và tổn thương đối với người khác có thể kéo dài nhiều năm.
CÔNG TY LUẬT TNHH BARRISCO
Trụ sở chính: Liền kề 88 ngõ 6 phố Nguyễn Văn Lộc, phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội
Hotline: 0822.689.333 (LS. Nguyễn Như Hoàng)
Bình luận