- Thủ đoạn thao túng tâm lý;
- Trách nhiệm hình sự của người thực hiện.
“Bắt cóc online” không phải là một tội danh độc lập trong Bộ luật Hình sự. Tùy vào phương thức khống chế nạn nhân, mục đích chiếm đoạt và vai trò của từng người tham gia, hành vi này có thể bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc nhiều tội danh khác.
Thời gian gần đây, cơ quan công an liên tục cảnh báo về thủ đoạn “bắt cóc online” nhắm tới học sinh, sinh viên và người trẻ tuổi. Không cần trực tiếp bắt giữ hay sử dụng vũ lực, các đối tượng vẫn có thể khiến nạn nhân tự rời khỏi nơi cư trú, thuê phòng ở một mình, cắt đứt liên lạc với gia đình, cung cấp hình ảnh, video nhạy cảm và thực hiện mọi yêu cầu được đưa ra qua điện thoại hoặc ứng dụng trực tuyến.
1. Một quy trình thao túng tâm lý được tổ chức chặt chẽ
“Bắt cóc online” thường không bắt đầu bằng lời đòi tiền ngay lập tức. Người phạm tội xây dựng một kịch bản nhiều tầng nhằm từng bước tước bỏ khả năng phản biện và tìm kiếm sự trợ giúp của nạn nhân.
Trước hết, đối tượng giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án, nhân viên bưu điện, ngân hàng hoặc nhà mạng. Bằng thông tin cá nhân đã thu thập từ trước, chúng thông báo nạn nhân có liên quan đến đường dây rửa tiền, ma túy, lừa đảo hoặc một vụ án nghiêm trọng.
Để tăng độ tin cậy, các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh phòng làm việc giả, giấy triệu tập, lệnh bắt hoặc quyết định tố tụng giả; thay đổi tên hiển thị số điện thoại; gọi video trong trang phục giống lực lượng chức năng; thậm chí sử dụng công nghệ chỉnh sửa hình ảnh, giọng nói hoặc deepfake.
2. Các tội danh và hành vi bắt cóc online có thể đối mặt.
- Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
- Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản
- Tội giữ người trái pháp luật và các hành vi xâm phạm nhân thân
3. Trách nhiệm của người cầm đầu, người gọi điện và “tài khoản trung gian”
“Bắt cóc online” thường được thực hiện bởi một nhóm có sự phân công vai trò: người thu thập dữ liệu cá nhân; người xây dựng kịch bản; người giả danh công an; người liên tục giám sát nạn nhân qua video; người gọi cho gia đình; người cung cấp tài khoản nhận tiền; người chuyển đổi tiền thành tài sản số; và người tổ chức rút, chuyển tiền qua nhiều lớp.
Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức đều có thể phải chịu trách nhiệm hình sự trong phạm vi ý thức và hành vi tham gia của mình.
Vì vậy, người không trực tiếp gọi điện đe dọa vẫn có thể bị coi là đồng phạm nếu biết rõ kế hoạch chiếm đoạt nhưng vẫn cung cấp dữ liệu, kịch bản, thiết bị, tài khoản ngân hàng, phương tiện liên lạc hoặc thực hiện việc che giấu, chuyển hóa dòng tiền.
( Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
4. Xử lý thế nào khi nhận được yêu cầu “nộp tiền chuộc”?
Khi nhận cuộc gọi thông báo người thân bị bắt cóc, gia đình cần giữ bình tĩnh, không lập tức chuyển tiền và cũng không nên làm theo yêu cầu giữ bí mật của đối tượng.
Cần đồng thời thực hiện các biện pháp sau:
· Liên hệ với người thân qua nhiều kênh khác nhau; gọi cho bạn bè, nhà trường, nơi làm việc, chủ nhà trọ hoặc người cuối cùng tiếp xúc với nạn nhân.
· Trình báo ngay cho cơ quan công an gần nhất hoặc gọi số khẩn cấp 113; cung cấp số điện thoại, tài khoản nhận tiền, nội dung tin nhắn và thời điểm liên lạc.
· Bảo toàn chứng cứ điện tử: không xóa tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, email, đường dẫn, bản ghi âm, hình ảnh, video và thông tin tài khoản ngân hàng.
“Bắt cóc online” cho thấy tội phạm công nghệ cao không chỉ tấn công vào hệ thống máy tính hay tài khoản ngân hàng mà còn trực tiếp tấn công vào nhận thức, cảm xúc và khả năng ra quyết định của con người.
Về phương diện pháp lý, đây thường là một chuỗi hành vi liên hoàn: thu thập trái phép dữ liệu cá nhân, giả mạo cơ quan nhà nước, lừa dối, đe dọa, cô lập nạn nhân, chiếm đoạt tài sản và che giấu dòng tiền. Do đó, quá trình điều tra và định tội phải làm rõ từng giai đoạn, mục đích của từng hành vi cũng như vai trò của từng người tham gia.
CÔNG TY LUẬT TNHH BARRISCO
Trụ sở chính: Liền kề 88 ngõ 6 phố Nguyễn Văn Lộc, phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội
Hotline: 0822.689.333 (LS. Nguyễn Như Hoàng)
Bình luận