Thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai.
Từ ngày 01/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 02 cấp chính thức được vận hành, đồng thời hệ thống Tòa án nhân dân có sự thay đổi về tổ chức và thẩm quyền. Những thay đổi này khiến nhiều người gặp khó khăn khi giải quyết tranh chấp đất đai, đặc biệt là các vấn đề như: hòa giải ở đâu, khởi kiện tại Tòa án nào, hồ sơ cần chuẩn bị những gì và thủ tục có thay đổi sau khi sáp nhập đơn vị hành chính hay không?
· Nghị định 101/2024/NĐ-CP;
· Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
1. Tranh chấp đất đai là gì?
Tranh chấp đất đai có thể hiểu là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.
Trên thực tế, tranh chấp có thể phát sinh dưới nhiều hình thức như:
· Tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất;
· Tranh chấp về ranh giới, diện tích thửa đất;
· Tranh chấp đòi lại đất;
· Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các thành viên trong gia đình;
· Tranh chấp đất do nhận chuyển nhượng, tặng cho;
· Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất;
· Tranh chấp về tài sản gắn liền với đất.
Tuy nhiên, cần phân biệt tranh chấp đất đai với các tranh chấp khác có liên quan đến đất đai.
Ví dụ, tranh chấp về việc thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có thể là tranh chấp hợp đồng; tranh chấp chia di sản là quyền sử dụng đất có thể là tranh chấp về thừa kế.
Việc xác định đúng quan hệ tranh chấp ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng vì ảnh hưởng đến điều kiện hòa giải, thẩm quyền của Tòa án và yêu cầu khởi kiện.
III. THỦ TỤC KHỞI KIỆN TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
Bước 1: Xác định loại tranh chấp
Trước hết cần xác định chính xác tranh chấp như đã phân tích ở trên
Việc xác định đúng loại tranh chấp giúp lựa chọn đúng thủ tục và cơ quan có thẩm quyền.
Bước 2: Hòa giải tại UBND cấp xã
Nếu thuộc trường hợp phải hòa giải theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, người dân nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.
Sau khi hòa giải không thành, nhận biên bản hòa giải để hoàn thiện hồ sơ khởi kiện.
(Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
Bước 3: Xác định Tòa án có thẩm quyền
Từ ngày 01/7/2025, cần xác định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo hệ thống Tòa án mới.
Đối với tranh chấp mà đối tượng là bất động sản, cần đặc biệt lưu ý quy định về thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nơi có bất động sản.
Bước 4: Chuẩn bị đơn và chứng cứ
Hoàn thiện đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS Ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP ngày 13 tháng 01 năm 2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao) và toàn bộ tài liệu, chứng cứ hiện có.
Bước 5: Nộp đơn khởi kiện
Theo Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự, người khởi kiện có thể:
· Nộp trực tiếp tại Tòa án;
· Gửi qua dịch vụ bưu chính;
· Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử nếu Tòa án có thực hiện.
Khi nộp trực tiếp nên yêu cầu cấp giấy xác nhận đã nhận đơn.
Nếu gửi bưu chính cần giữ phiếu gửi và thông tin phát.
Bước 6: Tòa án xem xét đơn
Theo Điều 191 Bộ luật Tố tụng dân sự, sau khi nhận đơn, Tòa án thực hiện việc xem xét và xử lý đơn theo quy định.
· Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn;
· Tiến hành thủ tục thụ lý;
· Chuyển đơn cho Tòa án có thẩm quyền;
· Trả lại đơn nếu thuộc trường hợp luật định.
Bước 7: Nộp tiền tạm ứng án phí
Nếu vụ án thuộc trường hợp phải nộp tạm ứng án phí, người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ theo thông báo của Tòa án.
Sau khi nộp, người khởi kiện giao biên lai cho Tòa án để thực hiện thủ tục thụ lý theo Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Bước 8: Tòa án giải quyết vụ án
Sau khi thụ lý, Tòa án có thể thực hiện các hoạt động tố tụng như:
· Yêu cầu cung cấp chứng cứ;
· Xác minh nguồn gốc đất;
· Xem xét, thẩm định tại chỗ;
Đối với tranh chấp đất đai, việc xác minh hiện trạng, diện tích, ranh giới và nguồn gốc sử dụng đất thường có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án.
Việc xác định thẩm quyền và thủ tục cụ thể còn phụ thuộc vào loại tranh chấp, tình trạng pháp lý của thửa đất, chủ thể tranh chấp và yêu cầu mà người khởi kiện đưa ra. Đặc biệt cần phân biệt giữa tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp hợp đồng, tranh chấp thừa kế và khiếu kiện quyết định hành chính về đất đai trước khi lựa chọn thủ tục
CÔNG TY LUẬT TNHH BARRISCO
Trụ sở chính: Liền kề 88, ngõ 6 Nguyễn Văn Lộc, phường Hà Đông, thành phố Hà Nội
Hotline: 0622.689.333 (LS. Nguyễn Như Hoàng)
Bình luận